Systeemgericht hulpverlenen

Fase Startbekwaam, periode 4

Les 1

Inhoud les 1

* Wat is een systeem?

* Periode bekijken en toetsopdracht A&B
* Info
* Opdrachten

* Evaluatie

Definitie systeem

Een samenhangend geheel van delen die elkaar beïnvloeden en onderling van elkaar afhankelijk zijn.

Voorbeelden systemen

* Economie: inkoop grondstoffen, produceren, verkopen, handel, arbeid, salaris, kopen van producten en diensten.

* Logistiek: orderverwerking, opslag, transport en distributie.

* Organisatie: directie, inkoop, financiële administratie, personeelszaken, ICT en allerlei afdelingen.
* Gezin: alle leden en hun doelgerichte betrekkingen (tekenen)

Waarom systeemgericht werken in jeugdzorg?

* Belang invloed van systemen op cliënt
* Verklaren van gedrag

* Samenwerken met systeem om behandeling te bevorderen

Opvoedstijlen

Autoritair: gebruikmaken van macht met een dwingend karakter, voor iedereen is er maar één maatstaf;

Autoritatief: uitgaan van de individuele behoeften en geaardheid van het kind met duidelijke grenzen;

Laissez faire: 'laat maar waaien'-opvoedstijl, waarin aan alle driften en initiatieven van het kind tegemoet wordt gekomen.

Opvoedstijl invloed op gezinssysteem

Subsystemen binnen het gezin

Opdracht: teken je eigen systeem met hiërarchische gezagspositie

Gezinsboom

Les 2

Inhoud les 2

* Subsystemen
* Systemische benadering vs systeembenadering

* Contextuele therapie

Neem een cliënt van stage als voorbeeld en teken het gezin met het subsysteem

Contextuele therapie- Nagy

- Herstel van rechtvaardigheid en evenwicht binnen relaties in systemen
- Het 'zelf' groeit en functioneert alleen goed in context van intieme relaties
- Betrekkingsniveau
- Dialoog als uitgangspunt

- Geven en nemen binnen gezin het voorbeeld
- Loyaliteit
- Relationeel als intergenerationeel


4 dimensies
- Feiten (leeftijd, geslacht e.d.)
- Psychologie van het individu (karakter, behoeften, verwerking gebeurtenissen)
- Interacties binnen de relatie (Zondebok? Dominant persoon? Samenwerkingsverbanden?)

- Ethiek binnen de relatie (rechtvaardigheid en evenwicht geven en nemen)

Verschil systemische benadering/ systeembenadering

Systemische benadering noodzakelijk
Vader zit sinds 5 jaar thuis, 100% arbeidsongeschikt na een bedrijfsongeval. Hij is zwaar depressief. Moeder kon de situatie niet aan en heeft sinds een tijdje voor het middageten al een fles sherry op. de oudste zoon van 17 is zelden thuis en zoekt zijn heil in het criminele circuit. Dochter van 15 is verslaafd geraakt aan drugs. De jongste zoon van 12 bakt er op school helemaal niets meer van en dreigt dezelfde kant op te gaan als zijn oudste broer.

Systeembenadering noodzakelijk

M. van 8 heeft ADHD en is de laatste tijd wat onzeker. Hij zegt steeds dat niemand hem leuk vindt omdat hij zo druk is. Hij wil graag met alles meedoen en reageert op alles wat anderen zeggen. M. krijgt hierdoor namelijk vaak negatieve respons van zijn ouders en zusjes. Zijn zusjes willen niet met hem spelen, omdat hij zo druk is. Zijn ouders zeggen altijd wat hij niet mag doen en daar wordt hij gek van. Hij weet niet wat hij moet doen om het wel goed te doen.

Aan de slag met de toetsopdracht!

Les 3

Inhoud les 3

* Casus Freek
* Systeemtheoretisch model
* Inventarisatie opdracht systeemanalyse

Casus Freek

Denken- Delen- Uitwisselen

Inventarisatie opdracht systeemanalyse

Les 4

Inhoud les 4

* Terugkoppeling systeemtheoretisch model
* Triadische tekeningen

* Systeemgesprekken (voeren)
* Systeemgesprek klassikaal

Triadische tekeningen

Doel?
Betrekkingen (hoe er met elkaar om wordt gegaan) snel en duidelijk binnen een systeem in kaart brengen.

Waarom triade?

-Bij spanning in een relatie, vloeit een gedeelte v.d. spanning naar derde persoon.
-Relatieverband tussen 3 personen zorgt voor een gunstig evenwicht (bijv. schoonouders/broer/hulpverlener).

Waarom een triadische tekening?

-Diepgang krijgen in een gesprek over betrekkingen.

-Als hulpverlener duidelijkheid krijgen in gezinssituatie.

Balans en harmonie

BALANS/EVENWICHT: De relaties binnen het systeem kunnen langere tijd voortbestaan.
HARMONIE: Wanneer alle betrekkingen positief zijn ('vrienden').

Gedicht Willem Wilmink (omgekeerde machtstriade)

Dat ik van mijn vader hou,
doet mijn moeder soms verdriet.

En dat ik van mijn moeder hou,
dat weet mijn vader niet.

Zo draag ik mijn geheimen mee,
en loop van hier naar daar.
Nog altijd hou ik van die twee,
die hielden van elkaar.

Symptoomgedrag

Gedrag wat voortkomt uit pogingen om een onmogelijke positie binnen het systeem in stand te houden of om dit op een geforceerde manier te veranderen.

Gesprekken met Duplo/Lego/Playmobil

Brainstorm systeemgesprek

- Welke opbouw in een gesprek (start, kern, afsluiting)?

- Welke vragen stel je?
- Hoe neem je een OEN-houding aan?
- Hoe kun je achter triades komen?

Les 5

Inhoud les

* Analyseren gezinssituatie aflevering 'Schatjes'
* Opdracht tekenen gezinssysteem
* Evaluatie lessen

Vragen om te beantwoorden n.a.v. de aflevering van 'Schatjes'

* Welke opvoedmethode hanteren deze ouders?
* Welke opvoedmiddelen zetten ouders in?

* Is er harmonie en/of balans in dit gezin?
* Hoe zijn de betrekkingen?
* Hoe is de communicatie in het gezin?
* Welke triade(s) herken je in dit gezin?

Tekenen van het gezinssysteem

Klaag- en jubelmuur

* Tip en top op een post-it
* Nabespreken

Zet 'm op met de eindopdracht en veel succes met alles wat jullie gaan doen in de toekomst!

Toetsopdrachten

Toetsopdracht A
Schrijf per les een 1/2 A-4 (Arial 10-11) over het onderwerp van de les.
* Wat is er behandeld?

* Wat heb je geleerd?

* Past het geleerde bij jouw visie op hulpverlenen?

Toetsopdracht B
Analyseer het systeem van een cliënt van jouw stage. Dit ga je doen volgens de stappen en criteria vanuit de reader.

Uiterste inleverdatum: 6 juni

Ik wens jullie heel veel succes!