Moslims In Dialoog

Voor een Islamitisch bewustzijn

Bias in de rechtspraak terreurverdachten

Soms wil een rechter-commissaris of een Officier van Justitie onderzoek laten doen naar de persoonlijkheid van een verdachte of naar het mogelijk recidivegevaar bij een gedetineerde wiens vrijlating nadert. Er wordt dan contact opgenomen met het Nederlands Instituut voor Forensische Psychiatrie en Psychologie (NIFP). Het NIFP bemiddelt vervolgens de opdracht naar een onafhankelijke gedragsdeskundige die dit onderzoek kan uitvoeren. Dit zijn forensisch opgeleide psychiaters en psychologen die inzage krijgen in het ten laste gelegde. Zij maken van hun onderzoek een rapportage pro Justitia. Als verdachte ben je dus afhankelijk van de filtercapaciteit van de gedragsdeskundige; afhankelijk van hoe hij of zij de vertrouwelijke informatie verwerkt in de rapportage. Omdat deze rapportages een belangrijke rol spelen bij het nemen van (soms verstrekkende) beslissingen over personen, is het van essentieel belang dat er hoge kwaliteitseisen aan gesteld worden. Een van die eisen is dat de gedragsdeskundige ervoor dient te waken dat hij niet de minste schijn van partijdigheid wekt en dus neutraal, onbevooroordeeld en eerlijk het onderzoek uitvoert. Het is de ultieme nachtmerrie van degene die aan het onderzoek onderworpen wordt, als het laatstgenoemde niet het geval blijkt te zijn.

Zo hebben we vernomen dat het NIFP bij verdachten en veroordeelden van terroristische misdrijven automatisch zou moeten worden ingeschakeld, terwijl het volstrekt onduidelijk is of hier gegronde redenen voor zijn. Er bestaan immers geen onderzoeken of sterke indicaties waaruit blijkt dat het vanzelfsprekend is dat deze doelgroep te maken heeft met psychische problemen.

Ook hebben we vernomen dat de heer Nils Duits sinds kort leiding geeft aan het NIFP op dit terrein. Hij werkt nauw samen met de inlichtingen- en veiligheidsdiensten NCTV & AIVD. Het gaat hier om een psychiater die op de sociale media duidelijk sympathie toont voor islamofobe tweets van omstreden personen. Daarnaast onderhoudt hij persoonlijk contact met opiniemakers waarvan bekend is dat ze er regelmatig een islamofobe mening op nahouden en niet schuwen om de Islam en moslims op een denigrerende en haatzaaiende wijze in een kwaad daglicht te zetten. Hieruit blijkt een vooringenomenheid en gebrek aan integriteit ten aanzien van de doelgroep die hij zou moeten onderzoeken. Zo heeft hij aangegeven dat veel moslims extremistisch zijn en toestaan dat hun ideologie met geweld aan anderen wordt opgelegd. Daarnaast heeft hij zijn twijfels geuit over de vrijspraak van terrorismeverdachten en over de kritiek die binnen het OM leeft op de TerroristenAfdeling (TA), en is hij vooral voor repressie en tegen niet-straffende maatregelen jegens deze doelgroep. Is een persoon die zich op zo’n bevooroordeelde manier manifesteert in het debat wel integer genoeg om te oordelen of de betreffende moslims al dan niet in de samenleving kunnen functioneren?

Big image

De activiteiten van deze onderzoeksleider op Twitter leveren sterke aanwijzingen op dat hij naar objectieve maatstaven de gerechtvaardige schijn heeft opgewekt dat hij niet onpartijdig of niet onafhankelijk zijn werk als gedragsdeskundige zou kunnen uitvoeren. Het gevaar van ‘confirmation bias’ is daarom levensgroot aanwezig: mensen neigen informatie in te winnen en te interpreteren die overeenkomt met hun al bestaande opvattingen. Daarnaast is het belangrijk om te weten dat een groot deel van de gerechtelijke dwalingen toe te schrijven is aan de partijdigheid van de gedragsdeskundige. Een bekende zaak waarbij deskundige een fatale rol heeft gespeeld in de rechtszaak is de zaak ‘Lucia de Berk’.

Stel je eens voor wat voor (terechte) commotie er zou ontstaan als het bekend zou worden dat een onderzoeksleider dit soort tweets/retweets maakt over bijvoorbeeld joden of de PVV, terwijl diezelfde doelgroep door hem onderworpen wordt aan een onderzoek dat verstrekkende gevolgen kan hebben voor de levens van deze personen. Dat zou dus ook in dit geval zo moeten zijn. Ook verdachten en veroordeelden van terroristische misdrijven mogen er in Nederland vanuit gaan dat ze een eerlijk strafproces krijgen, zonder te vrezen dat er deskundigen bij betrokken zijn die hen al op voorhand hebben veroordeeld of hiervan de schijn hebben met alle gevolgen van dien. Het zou daarom zeer verstandig zijn van het NIFP en het OM om hem te vervangen door een meer geschikte psychiater, al is het om elke schijn van partijdigheid weg te nemen en ter voorkoming van het verlies van het vertrouwen van de moslimgemeenschap in de Nederlandse rechtsstaat.