EHBO bij dieren

T. de Rooij, K. Kuijer, E. van Bommel, J. Verbeek, N. Blom

!!!Dieren in het nauw!!!

Kent u dat?! Er is een dier in nood en u wilt wat doen maar u weet niet wat en hoe?

Wij willen u graag informatie geven over EHBO bij: honden, katten, paarden, konijnen en knaagdieren.

De belangrijkste doelen van EHBO bij dieren

De belangrijkste doelen van eerste hulp zijn:
  • Het leven van het dier redden
  • Het lijden van het dier verrichten
  • De kans op herstel vergroten
  • Het dier, zonder het verder te verwonden het de verwonding te verergeren, te vervoeren naar de dierenarts

EHBO toepassen

Punten om op te letten:
  • Neem voldoende tijd om de situatie goed in te schatten.
  • Zorg ervoor dat de situatie veilig is voor omstanders, het dier en u zelf.
  • Blijf kalm en twijfel niet als u het dier benadert.
  • Houd andere mensen zo veel mogelijk op afstand, tenzij u hun hulp nodig hebt.
  • Zorg ervoor dat uw bewegingen rustig gelijkmatig en voorspelbaar zijn.
  • Kijk het dier zo min mogelijk in de ogen aan, dit kan bedrijgend overkomen.
  • Bescherm uzelf; LET OP horens, hoeven, tanden, klauwen en snavels.
  • Let er op dat een dier in zoon situatie vreemde en onverwachtse bewegingen kan maken.
  • Let op direct contact met zieke dieren, dieren kunnen ziektes bij zich dragen die van dier op mens overdraagbaar zijn. Let vooral op bij levende en dode vleermuizen in verband met hondsdolheid, Maar ook met vossen in verband met vossenlintworm.
  • De meeste dieren zijn veel rustiger in het donker, dek hierom het hoofd af met bijvoorbeeld een doos of een dikke donkere stof.
  • Denk in elke nieuwe situatie eerst goed na voor u iets gaat doen. De ene keer werkt iets dat de andere keer niet werkt.
  • Houd het dier zo vast dat het u en zichzelf niet niet kan bezeren.
  • Om het veilig te houden is het handiger het dier te lokken of te begeleiden. Jaag het dier als het niet hoeft niet op.
  • Zorg er voor als het dier gevangen moet worden dat u het zo vloeiend en rustig mogelijk laat verlopen voor het dier.
  • Als u het dier niet alleen kan helpen, vraag dan om hulp van één of meerdere personen. Denkt u het dier helemaal niet te kunnen helpen, schakel dan zo snel mogelijk de dierenambulance in!!

Omgaan met emoties

Vaak hebben eigenaren een hele hechte band met huisdier, hierdoor kunnen de emoties hoog oplopen met een ongeval.

Eigenaren zijn vaak boos op de gene die er voor heeft gezorgd dat hun dier in de omstandigheden verkeerd waar hij nu in is. Het kan ook voor komen dat er tegen u word gezegd dat er geen hulp nodig is. Probeer ze er dan met feitelijke argumenten van te overtuigen dat dit wel het handigst is.


Zorg ervoor dat u uw eigen emoties ook onder controle houd. Het dier helpen is uw prioriteit, en uw emoties kunnen daarbij in de weg staan.


Als u hulp hebt verleend, wilt u natuurlijk weten of het heeft geholpen wat u hebt gedaan. U kan dan contact opnemen met de dierenarts of met de eigenaren van het dier. Deze eigenaren kunnen het wel fijn vinden dat u contact met ze opneemt. Maar wees niet teleurgesteld als iemand niet met u wilt praten.

Dwangmiddelen bij dieren

Soms werkt een dier helemaal niet mee aan een onderzoek of een behandeling en is het zelfs te agressief om zonder handschoenen aan te pakken. in deze gevallen kunnen bepaalde hulpmiddelen goed van pas komen, zoals bijvoorbeeld een snuitbandje. Zoon stuitbandje word vooral gebruikt bij honden.


U kunt bij agressieve honden gebruik maken van een snuitbandje. Om zo'n snuitbandje te maken het een flink lang stuk stof nodig van 5 cm breed. U maakt in de de band een lus die u over de snuit van de hond schuift. Deze lus trekt u strak aan en u zorgt ervoor dat de knoop van de lus aan de onderkant van de onderkaak zit. De overige uiteindes brengt u vervolgens naar achteren, waar u ze met een strik in de nek knoopt. Er bestaan ook kant en klare muilkorfjes.

Het paard

Te water, doen en niet doen

WAT TE DOEN als uw paard in het water terecht is gekomen en er zelf niet meer uit kan.


DOEN:

Blijf ten alle tijden rustig voor uw paard.

Met een boot te water, om het paard naar de kant te geleiden.

Bel uw paardenarts om het paard na deze gebeurtenis een controle te doen.


NIET DOEN:

Met een touw aan het hoofd proberen het paard eruit te trekken.

Zelf te water gaan.

Maagovervulling/ Digestieapparaat

Een paard kan niet braken, dus als er iets dwars zit in de slokdarm of andere organen kan hij dit niet zelf oplossen.


HOE TE HERKENNEN:

Het paard heeft last van buikpijn.


WAT TE DOEN:

Bel uw paardenarts.

Blijf ten alle tijden rustig voor uw paard.

Koliek

Koliek kan komen door nierstenen, leverziekten, tumoren of oorzaken gelegen in het maag-darmkanaal.


HOE TE HERKENNEN:

Het paard heeft last van ernstige buikpijn.

De buik omvang van het paard is plotseling erg toe genomen.

Het paard is onrustig.

Het paard zweet.

Het paard heeft een hoge hartslag.

Rommelige geluiden uit de buik vandaan.

Het paard kan in shock raken.

En de slijmvliezen kunnen donkerrood van kleur zijn.


WAT TE DOEN:

Bel uw paardenarts.

Als het paard gaat liggen rollen moet je het dwingen op te staan, en met het paard gaan lopen.

Blijf ten alle tijden rustig voor uw paard.

Verstopping van de slokdarm/ Oesophagusobstructie

Dit word veroorzaakt door grote stukken ongekauwd voedsel wat het paard doorslikt en blijkt hangen.


Hoe te herkennen:

Het paard maakt een grote hoeveelheid van speeksel aan.

Het paard hoest.

Er komt voedsel uit de neus naar buiten.

Soms staat het paard met een gestrekte nek.

En het paard is onrustig.


Wat te doen:

Bel uw paardenarts, deze kan het verwijderen.

Verwijder het water en voer.

Blijf ten alle tijden rustig voor uw paard.

Kreupelheid

Kreupelheid is een ander woord voor mank zijn, en dit kan veel oorzaken hebben.


Hoe te herkennen:

Het paard loopt mank.


Wat te doen:

Stijg af en begeleid het paard rustig naar stal.

Wil het paard de hoef of het been helemaal niet belasten, laat het dan staan en bel de paarden dierenarts. Blijf bij het paard staan.

Als het kan het voorwerp wat in de hoef zit dat deze kreupelheid veroorzaakt verwijderen. onthoud dan echter wel welke kant het opstak voor de paarde dierenarts.

Lukt het niet het eruit te halen laat het dan zitten voor de paardenarts.

Als het iets aan het paard zijn gewrichten of been is laat het dan staan en bel de paaren dierenarts.

Bel in alle tijden uw paardenarts op.

Blijf ten alle tijden rustig voor uw paard.

Trauma

Dit kan komen door een fractuur of luxatie


Hoe te herkennen:

Het paard ligt bijvoorbeeld vast of iets anders.

vaak ademen ze heel snel en zijn erg onrustig.


Wat te doen:

Laat het paard zo min mogelijk bewegen.

Laat het paard zo veel mogelijk met rust.

Is het een veulen zorg dan dat de moeder erbij kan.

Zorg dat het paard stevigheid heeft.

Bel indien nodig uw paardenarts.

Blijf ten alle tijden rustig voor uw paard.

Spierkrampen

Dit komt door dat het paard langdurig heeft moeten inspannen bij warm weer.


Hoe te herkennen:

Het paard heeft pijn.

Het paard heeft last van spierkrampen.

Het paard heeft een snelle pols.

En het paard kan een hoge temperatuur hebben.


Wat te doen:

Al de boven- matige inspanning moet stoppen.

Geef het paard enige tijd rustige beweging tot de krampen ophouden, en de lichaamstemperatuur is gezakt.

Maandagziekte/ Spierbevangenheid

Dit is een spierziekte. Het komt omdat het paard wel vol op word gevoerd, maar daar tegen over niet de juiste hoeveelheid beweging krijgt.


Hoe te herkennen:

Het paard heeft spierpijn.

Het paard zweet.

Het paard loopt stijf.

Het paard staat de hele tijd als of het moet plassen.

En het paard heeft een snelle ademhaling.


Wat te doen:

Geen beweging geven zelfs niet als het midden in het bos gebeurd.

Bel uw paardenarts.

Blijf ten alle tijden rustig voor uw paard.

Tetanus

Tetanus is een ziekte die wordt veroorzaakt door een bacterie Clostridium tetani. Deze bacterie dringt het lichaam binnen via kleine wondjes. Laat je als je met dieren werkt inenten tegen tetanus.


Hoe te herkennen:

Een paard plotseling wat stijf gaan lopen.

De spierverlamming wordt steeds erger; het paard kan niet meer staan en het sterft na ongeveer een week doordat de ademspieren verlamd raken.


Wat te doen:

Bel uw paardenarts en laat het paard behandelen.

Blijf ten alle tijden rustig voor uw paard.

Hoefbevangenheid/ Laminitis

Er treedt een ontsteking op van de lederhuid van de hoef. Hierdoor laat het hoorn van de hoeflos van de huid.


Hoe te herkennen:

Het paard wil de betreffende hoeven niet belasten.

Het paard staat wat achterover gehangen.

De hoeven voelen warm.

Het paard is onrustig.

Het paard zweet.

Het paard loopt moeilijk/ mank.


Wat te doen:

Koel de hoeven.

Bel uw paardenarts.

Blijf ten alle tijden rustig voor uw paard.

Rotstraal

De straal zit in het midden van de hoef. Het is erg gevoelig voor het paard en word niet beschermt.


Hoe te herkennen:

Het paard loopt kreupel.

De hoorn van de zool is zacht en zwart.

Het stinkt.

En er zitten scheuren in de hoef en straal.


Wat te doen:

Houd de stal goed schoon en mest dagelijks uit.

Bel uw hoefsmid.

Blijf ten alle tijden rustig voor uw paard.

Tetanie

Dit is een te kort aan kalk in het bloed bij merries die net zijn bevallen.


Hoe te herkennen:

Het paard loopt stijf/mank.

Het paard krijgt spiertrillingen.

Het paard kan niet goed meer staan.

Het paard kan zweten.

En het paard kan een hoge hartslag hebben.

Als het lang aanhoud kan het paard in coma raken.

En als laatste dood gaan.


Wat te doen:

Bel uw paardenarts, voor een infuus met kalk erin.

Blijf ten alle tijden rustig voor uw paard.


Te voorkomen door tijdens de dracht het juiste uitgebalanceerde voer te geven aan uw paard.

Rabiës/Hondsdolheid

Dit is een ziekte aan het zenuwstelsel.


Hoe te herkennen:

Het paard oogt dol/agressief.


Wat te doen:

Laat het paard met rust.

Waarschuw de politie.

Bel uw paardenarts.

Blijf ten alle tijden rustig voor uw paard.

Epilepsie

Epilepsie komt ook voor bij paarden, soms al bij jonge veulens.


Hoe te herkennen:

Het kan zich uiten van krampen in de lip, tot complete aanvallen waar het paard niet meer weet wat hij doet en wild om zich heen gaat slaan.

Het uit zich in veel verschillende vormen zo ook in het wilde weg gaan rennen.


Wat te doen:

Er valt niks aan de epilepsie zelf te doen.

Als het paard zo heftig gaat slaan blijf er dan bij uit de buurt.

Duurt de aanval langer dan 10 min, bel dan uw paardenarts.

Blijf ten alle tijden rustig voor uw paard.

Narcolepsie

Deze ziekte word ook wel slaap val genoemd.


Hoe te herkennen:

Het paard word spontaan heel sloom of valt zelfs in slaap.

Het paard heeft vaak als het deze ziekte heeft geen kniereflex.

Het paard kan ook heel moeilijk gewekt worden.


Wat te doen:

Niks het paard word vanzelf weer wakker en er is niks aan te doen.

Blijf ten alle tijden rustig voor uw paard.

Hart en bloedvat problemen

Dit kunnen heel veel dingen zijn.


Hoe te herkennen:

Spontane verlammingen.

Plotselinge onwel wording van het paard.

Te snelle of te langzame of onregelmatige hartslag.


Voorbeelden:

aangeboren hart problemen.

Bevestigingen van de hartkleppen kunnen los laten.

Vergiftiging van het spierweefsel.

Wormlarven van de spoelworm zwemmen door de bloedvaten heen.

Beschadiging aan de bloedvaten.

Stolsel wat loslaat en ergens in een bloedvat een verstopping veroorzaakt.


Wat te doen:

Bel uw paardenarts.

Blijf ten alle tijden rustig voor uw paard.

Respiratieapparaat/ ademhalings- problemen

Dit word vaak veroorzaakt door het verwaarlozen van een griep.


Hoe te herkennen:

Het paard hoest.

Heeft snot uit de neus lopen.

Het paard is lusteloos.

Bloed uit de neus.

Dikke keelstreek.

Tot in het ergste geval de dood.


Voorbeelden:

Longontsteking.

Longwormen.

Schimmelinfecties.


Wat te doen:

Bel uw paardenarts.

Blijf ten alle tijden rustig voor uw paard.

Droes (het verboden woord op alle paarden stallen)

Droes is een hele besmettelijke bacteriële infectie.


Hoe te herkennen:

Opgezette lymfeklieren.

Open braak van de lymfeklieren (met pus).

Tot de dood.


Wat te doen:

Zet de paarden in quarantaine.

Waarschuw de paardenarts.

Blijf ten alle tijden rustig voor uw paard.

Maanblindheid/ Oogprobleem

Hoe te herkennen:

het paard knijpt het oog dicht.

Er komt pus uit het oog.

Er zit een blauwwitte waas over het oog van het paard.


Wat te doen:

Bel uw paardenarts voor advies.

Blijf ten alle tijden rustig voor uw paard.

Stofwisselingsziektes

Dit komt door een overbelasting van de lever.


Hoe te herkennen:

Het paard of de pony neemt gedurende enige rijd te weinig voer op.

Gele slijmvliezen.

het paard heeft diarree.

Het paard is slomer dan normaal.

Tot de dood.


Wat te doen:

Bel uw paardenarts om de oorzaak te onderzoeken.

Blijf ten alle tijden rustig voor uw paard.

Geboorteproblemen

De normale dracht van een merrie is 335-342 dagen.

Als uw paard gaat bevallen schakel dan altijd voor de zekerheid uw paarden arts in.


Hoe te herkennen:

De bevalling duurt langer dan 15 minuten nadat het vruchtwater er af is gekomen.


Voorbeelden:

Stuitligging.

Kopligging.

Schouderligging.

Nageboorte die niet helemaal afkomt.

Abortus.


Wat te doen:

Bij een abortus moet u de nageboorte en het vrucht bewaren voor nader onderzoek.

Bel uw paardenarts.

Blijf ten alle tijden rustig voor uw paard.

De Cavia

Vitamine C

Cavia's kunnen zelf geen vitamine C aanmaken. Daarom is het belangrijk dat u elke dag het voer aanvult met 20-50 ml vitamine C. Dit kan u toedienen met druppels of met een tablet. Hierbij moet u wel opletten dat de houdbaarheids datum nog goed is, de druppels en de tablet hebben namelijk beide een korte houdbaarheidsdatum. Dit kan u het beste bewaren in een donkere, luchtdichte en droge ruimte.
Ook kan u de cavia vitamine C toedienen door middel van fruit.

Hoe herken je een vitamine C tekort:
- Diarree
- Pijnlijke gewrichten
- Anorexia

- Bloedingen in weefsels (met name in slijmvliezen, zoals in de mond en gewrichten)

- Slechte groei

- Slechte wond genezing

Door kaakgewrichtsproblemen kan de 'brug over de tong' ontstaan. (zie afbeelding)
Deze ontstaat doordat de kaakgewrichten pijn doen en de kaakspieren verslappen, hierdoor word de kauwbeweging afwijkend. Er zal dan een afwijkende slijtage optreden aan de kiezen en tanden.

Mijten

Oorzaak

De cavia kan mijten krijgen door direct contact met een andere cavia.
De mijt kan dan een lange termijn ongemerkt aanwezig zijn, maar kan tot uiting komen door stress, vakantie logeerpartijtjes, etc.
Dit kan ook voorkomen bij konijnen.


Hoe te herkennen:
- Huidontsteking

- Kaalheid

- Heftige jeuk, en daardoor epilepsie

- Door krabben: zware wonden

- Door niet op tijd behandelen kan de cavia door uitputting sterven

Behandeling:
De mijt kan behandeld worden door een injectie met een schurftmijt dodend middel.
Deze injectie word één of twee keer per week herhaald, waarvan het doel is om ook de uitkomende eitjes te doden.

Longontsteking

Een longontsteking kan veroorzaakt worden door een bacterie (Bordetellaseptica bronchseptica). Deze bacterie kan de cavia krijgen van een konijn, een gezond konijn draagt deze bacterie namelijk bij zich.
Daarom is het belangrijk om konijnen en cavia's gescheiden te houden.

Doordat cavia's gevoelige longen hebben, kan een longontsteking ook tot uiting komen door stress.

Mastitis

Mastitis houd in dat een zeugje ontstoken melkklieren heeft.

Oorzaak:
De zeugjes kunnen Mastitis krijgen als zij jongen zogen in onhygiënische omstandigheden.


Hoe te herkennen:

Voor de jongen:

- Krijgen niet genoeg melk

- Groeien niet

- Sterven van de honger


De moeder kan een bloedvergiftiging van de ontstoken melkklier krijgen en hieraan overlijden

Tympanie/ Trommelzucht

Tympanie, oftewel Trommelzucht, houd in dat de cavia overmatig veel gas vormt in de maag of darmen.

Hoe te herkennen:

- Opgelopen, pijnlijke buik

- Erg onrustig

- Niet willen eten

- Knarsen van de tanden

- In ernstige gevallen: Uitdroging, shock, benauwdheid en sterfte


Behandeling:

De cavia met Tympanie krijgt:

- Darmstimulerende middelen

- Pijnstillers

- Eventueel een infuus

- Soms is het geven van paraffine noodzakelijk, om de maagdarmpassage te versnellen

- Vooral veel vezelrijk ruwvoer

Als de cavia niet meer wil eten, zal hij gedwangvoerd moeten worden.

De Muis

MHV - Mouse Hepatitis Virus

MHV is een coronavirus dat een epidemie bij muizen veroorzaakt, vooral bij laboratoriummuizen.

Hoe te herkennen:

- Jonge muizen kunnen dodelijke diarree of een hersenontsteking krijgen

- Volwassen muizen kunnen een ernstige leverontsteking krijgen


Behandeling:

- Uitzetten van muizen

- Grondig reinigen van hokken


Als de muizen gehouden moeten worden:

- Euthanasie van alle niet-essentiële dieren

- Strikte quarantaine

Tyzzer's disease

Tyzzer's disease is een acute epidemische bacteriële ziekte.


Oorzaak:

De ziekte word veroorzaakt door een bacterie (Clostridium piliforme).


Symptomen:

- Bij pas gespeende muizen die onder stress staan kan het sloomheid en sterfte veroorzaken door aantasting van het hart en darmen.

- Bij mannetjes kan de urineleider verstopt raken door een prop eiwit

- Ooguitvloeing door een hoge concentratie ammoniak in de lucht veroorzaakt worden


Bij ratten kan dit ook voorkomen. Zij hebben alleen nog een extra symptoom, namelijk dat de voetzolen opgezwollen raken.


Behandeling:

- Weinig stress

- Regelmatige schoonmaak

De Rat

SDAV - sialodacryoadenitis virus

SDAV is een ziekteverwekken die behoort tot de coronavirussen.

Dit virus kan vergeleken worden met een griepvirus en komt meerdere keren per jaar in verschillende varianten voor.


Hoe te herkennen:

- Ontsteking van traanklieren

- Ontsteking van speekselklieren

- Heftige jeuk

- Door krabben ernstig oogletsel


Behandeling:

Voorkoming van ziekte kan niet, omdat het een erg besmettelijk virus is.

Wat je kan doen als de rat besmet is met het virus, is voorkomen van verder oogletsel.

Het Konijn

Erfelijke ziektes

Glaucoom
Dit houd in dat het konijn een verhoogde druk in het oog heeft, waardoor het lijkt alsof het oog van het konijn blauw is.

Afwijking van het dijbeen
Deze afwijking kan bij sommige dieren pas duidelijk worden als de dieren enkele maanden oud zijn.
Het gevolg van deze afwijking is dat de dieren niet meer kunnen staan.

Enteropathie - darmziekte

Oorzaak
- Onhygiënische omstandigheden

- Slecht voer

- Aangeboren afwijkingen

- Infectieziekten


Gevolg

- Lever of darm word dodelijk aangetast

- Slecht eten

- Sloomheid

- Diarree

- Sterfte

Oververhitting

Konijnen zijn erg gevoelig voor hoge omgevingstemperaturen.
Bij 28 graden en vochtige lucht kunnen konijnen oververhit raken en dood gaan.


Te voorkomen door:

- De dieren af te koelen door ze nat te maken

- Eventueel behandeling tegen shock

Infectie met vliegenlarven

Hoe ontstaat dit?

Deze infectie kan vooral tot uiting komen als de konijnen niet goed verzorgd worden.
Er blijft dan dunne ontlasting aan de anus kleven.

Daardoor raakt de huis geïrriteerd en verzwakt.

Dan krijgen vliegen de kans om hun eitjes daar te leggen.


Gevolg

De maden eten het konijn levend op.

Myxomatose

Dit is een vaak dodelijke virusziekte.


Symptomen

- Ernstige oogontsteking

- Zwelling van de kop

- Zwelling onder de staart


Voorkomen

Deze ziekte kan voorkomen worden door het konijn elk voorjaar te laten inenten.

VHD - Viral Hemorrhagic Disease

Bij deze ziekte worden konijnen opeens dood aangetroffen.

Symptomen

- Bloedingen uit de neus

- Urine met bloed

- Bloederige vaginale uitvloeiing

- Krampen


Voorkomen
Deze ziekte kan voorkomen worden door het konijn in te laten enten.

Longontsteking

Oorzaak

Het konijn krijgt eerst last van snot door een bacterie (Pasteurella multocida), wat tot een neusontsteking leid.

Uiteindelijk krijgt het konijn hier een longontsteking van.


Gevolgen

- Abcessen, welke ook voor de mens gevaarlijk zijn


Symptomen

- De ogen en oogleden van het konijn worden dik en opgezet


Daarom moet je het konijn regelmatig bekijken, zodat je snel kan handelen en verergering tegen kan gaan.

Voet zweren

Oorzaak

Leven op een te harde en/of vieze ondergrond.


Gevolg

- Zweren op de voeten

- Pijn

- Ontstoken buikholte


Voorkomen

Om ervoor te zorgen dat het konijn geen voetzweren krijgt, moet je regelmatig (één keer in de week) de ondergrond verversen. Hierdoor word het niet hard en word het niet al te vies.

Baarmoederontsteking

Oorzaak

De voedster krijgt niet regelmatig jongen, waardoor bacteriën de kans krijgen om via de vagina in de baarmoeder terecht te komen en daar ontstekingen kunnen veroorzaken.


Gevolg

- Vaginale uitvloeiing

- Anorexia

- Sloomheid

- Zwakte

- Dikkere buik


Voorkomen

Deze ontsteking kan voorkomen worden door het konijn preventief te laten steriliseren.

Tympanie

Oorzaak

- Gebitsafwijkingen: Tanden staan scheef of worden te lang

- Dieren kunnen niet meer goed kauwen

- Slikken te grote brokken eten in


Of door:

- Slechte voeding

- Darmontsteking


Voorkomen

Het is dus erg belangrijk om de tanden van het konijn regelmatig te bekijken en zo nodig langs de dierenarts te gaan om de tanden te laten bijslijpen.
Ook is het belangrijk dat het konijn goede voeding krijgt.

Moerziekte

Dit is een stofwisselingsziekte.


Oorzaak

- Te laag calciumgehalte

Hierdoor word kalk met de melk afgegeven

Symptomen

- Zwakte

- Verlammingsverschijnselen

Behandeling

Bij een behandeling tegen de melkziekte dient de dierenarts een infuus met kalk te geven.

Ook kan het dier bijgevoerd worden met bijvoorbeeld druivensuiker.

Hond en Kat

Gemaakt door Kristèl

---