XƏTTİ FUNKSİYA VƏ ONUN QRAFİKİ.

CƏBR VII- SİNİF

MƏQSƏD

  • Təbiətdə tez- tez raslaşdığımız hadiseler arasındakı aslılıqı mueyyən etmək , bu aslılıqı xətti funksiya şəklində göstərmək . Bu aslılığın koordinat sisteminde qrafikini qurmaq.İdrak qabiliyyetlerini inkişaf etdirmek.
  • İNTEQRASİYA : Fizika , kimya , bialogiya ,rəsm.
  • İŞ FORMASI :Virtual sinif .
  • .
  • İŞ ÜSULU :Müzakirə və əqli hücum
  • RESURSLAR :Müxtəlif şəkillər, cədvəllər ,dərslik, metodik vəsaitlər .

Dərsin gedişi (ı mərhələ)

Motivasiya (problemin qoyuluşu)

http://prezi.com/t50k9wopogiw/untitled-prezi/ linki vasitəsilə lövhədə aslılığı özundə əks etdirən sujet göstərir , elektron lövhədə təbiətdə bütün canlıların bir- birinden nece sıx aslı olduğuna aid şəkillər göstərməklə bunların bizə nə dedyini soruşuram.




Tədqiqat sualları

1) Qaba temperaturu 6 derece selsi olan su tökdülər .Su qızdırılçağa başladığı andan hər dəqiqə temperaturu 2 derece selsi artırdı. Suyun T temperaturunun t qızdırılma vaxtındanaslılığını Düsturla verin . Bu aslılıq xətti funksiyadırmı.?
2)Turist şəhərdən çıxaraq 15 km avtobusla gedib , sonra piyada 5 km\saat sürətlə həmin istiqamətdə yolunu davam etdirmişdir .x saatdan sonra turist şəhərdən hansı y məsafədə olacaqdır ? y -in x-dan aslılığı xətti funksiyadırmı? Bu funksiyanın qrafikini qurun .

ıı mərhələ...tədqiqatın aparılması (15 dəqiqə)

Hə bir şagirdin kompyuterinə fayllar göndərilir . Hər bir şagird fərdi olaraq öz araşdırmalarını aparır ,aldıqları nəticələri müəllimin kopyuterine ötürürlər .Müəllim görülən işləri nəzərdən keçirdir ...Müqaisə üçün bir şagirdın işini digərinə göndərir ,aralarında mövcud olan problemin həlli yolları araşdırılır.

III mərhələ ...İnformasiya mübadiləsi( 10 dəqiqə)

Sagirlərin əldə etdikləri nəticələrin təqdimatından sonra müəllim təhlil aparır .Mövzunu yekunlaşdırmaq üçün: ı tapsırıqda temperaturun zamandan aslılığının düsturu və qrafiki necə olar?

ıı tapşırıqda verilmiş məsələyə əsasən y-in x-dan aslılığını göstərin.

Xətti funksiyanın qrafikinə əsasən k-nın və b - nin işarəsini təyin etmək olar .

Belə ki, funksiyanın qrafiki absis oxu ilə əmələ gətirdiyi bucaq iti bucaq olarsa onda k- nın işarəsi k>0 , kor bucaq isə onda k<0 olar.

Əgər verilmiş funksiyanın qrafiki ordinat oxunun müsbəthissəsindən keçərsə b>o olar.

Əgər funksiyanın qrafiki oy oxunu mənfi hissədən kəsərsə onda b<o olar

Yaradıcı düşüncə....

Şagirdlər müəllimin verdiyi linklərdən istifadə etməklə maraqlı nəticələr əldə edirlər . Saat -ların yaranma tarixini araşdırmıış ilk günəş saatının kəşfini öyrənirlər .Günəşin şüalarının təsirindən əmələ gələn kölgəyə və bucağa əsasən günün nə zaman olduğunu müəyyən etmişlər.Qnomon (yunanca γνώμων) Günəş saatı. Qnomonda ortadakı üçbucağın saldığı kölgə xüsusi şkalaya düşür və saat şkalada yazılan ədədə uyğun olur. Fərqli qnomon tipləri mövcud olsa da, onların hamısı günəşə əsaslandığından qnomon çox vaxt Günəş saatı adlanır .İlk dəfə qədim Misirlilər, günəşin hər gün müntəzəm bir hərəkətlə doğub, müəyyən vaxtlarda göy üzünün eyni nöqtələrində olub batdığını müşahidə etdilər və bunun bir günü zaman hissələrinə bölməkdə istifadə edilə biləcəyini kəşf etdilər. Beləliklə, günəşin bu hərəkətindən yararlanaraq ilk günəş saatını düzəltdilər.

Bu saat, meydanlıq bir yerə yüksək bir daş qoymaq və günəşin hərəkəti əsnasında bu daşın kölgəsini izləməkdən ibarət idi. Misir, vəziyyəti etibarilə şimal yarımkürədə ancaq ekvatora yaxın bir ölkə olduğuna görə, günəş çıxanda, kölgə dərhal qərbdə meydana gəlir, günəş yüksəldikcə kölgə şimala, yəni sağa doğru hərəkət edərək, günəş batanda şərq yönünə çatırdı. Daha sonralar, çarxlı, batareyalı saatlarda da istiqamət dəyişmədi, hətta sağa doğru fırlanma “saat istiqamətinə dönmə” kimi də adlandırıldı. Avstraliya kimi ekvatorun cənubundakı ölkələrdə, günəş doğarkən daşın kölgəsi cənuba düşər və günəş yüksəldikcə sola doğru dönməyə başlayar. İlk saat orada kəşf edilsəydi, bu gün əqrəb və yelqovan əks istiqamətdə hərəkət edə bilərdi

Ev tapşırığı

www.math/on-line.com

www.problems.ru

www.mathtest.ru

linklerind'n istifadə etməklə məsələ və test tərtib etməli

RAMAZANOVA YEGANƏ

Sumqayıt şəhər

TET-Gimnaziyanın riyaziyyat müəllimi