Leverbot bij koeien

Wat is leverbot?

Wat is leverbot precies?

Leverbot zijn parasieten die zich verspreiden via slakken die op natte ondergrond leven.

De volwassen leverbot is een platworm van 2 à 4 cm, die leeft in de galgangen van de lever van zijn gastheer.

De leverbotcyclus

Hoe verspreid het zich?

Herkauwers besmetten zich voornamelijk op vochtig weiland. De aanwezigheid van waterslakjes is noodzakelijk voor het voltooien van de cyclus. Laag gelegen weiden met grachten of poelen zijn het biotoop van de leverbot. Vooral als deze graslanden ook nog regelmatig overstromen, wordt de infectiekans groter. Ook bij langdurige regenval kan voldoende water tussen de graszoden blijven staan, waarlangs waterslakjes vanuit hun oorspronkelijk biotoop uitzwermen.

Wat zijn de verschijnselen?

De leverbotbesmetting kan in een acute en een chronische vorm optreden. Acute leverbot kenmerkt zich door een trektocht van duizenden jonge leverbotjes door de

lever, waardoor de gastheer sterft door interne bloedingen.


Paar van de verschijnselen zijn:

  • Verminderde eetlust
  • Geleidelijk optredende groeivertraging
  • Gewichtsverlies
  • Verminderde of te lage melkgift
  • Verlaagde fertiliteit
  • Conditieverlies
  • Bloedarmoede
  • Verlaging van de bloedeiwitten door beschadiging van de lever, hierdoor kan er een vochtophoping ontstaan tussen de kaken.

Hoe kan je het bestrijden/verkomen?

De belangrijkste bestrijdingsmaatregel tegen leverbot is het leverbot-vrij maken van de dieren, zodat er geen leverboteieren op het weiland terechtkomen. Door bloed- en mestmonsters te nemen, kan duidelijkheid worden gekregen over de leverbotsituatie en kan worden bepaald of een behandeling nodig is.
Het slakje dat de leverbot gebruikt om te overleven kan op gangbare bedrijven bestreden worden met kalkcyanamide. Op biologische bedrijven is dat geen optie, en ook dieper ontwateren is meestal niet aan de orde.

Zijn er alternatieve bestrijdingsmiddelen?

Voor biologische boerderijnen is het natuurlijk geen optie om kalkcyanamide te gebruiken omdat het ook giftig is voor goeie bacteriën en bijen. Daarom is het ook mogelijk om loopeenden uit te zetten die deze slakken opeten. De eenden blijken in een periode van 2 uur tot wel 60% van de slakken in een afgezet gebied op te ruimen. De besmettingsdruk van leverbot kan op die manier flink dalen, zonder dat inzet van geneesmiddelen nodig is.