Q-koorts bij runderen

Anica Vegt

Q-koorts

Q-koorts of Q-fever is een wereldwijd voorkomende aandoening bij mens en dier. Deze zoönose wordt veroorzaakt door de bacterie Coxiella burnetii. De eerste beschrijvingen van deze aandoening dateren uit het midden van de jaren dertig van de vorige eeuw. Toen deden zich bij personeel in een slachthuis in Queensland in Australië ziekteverschijnselen voor met hoge koorts. Onderzoekers gaven dit ziektebeeld, vanwege de vraagtekens die zij omtrent deze ziekte hadden de naam Q-koorts of Q-fever, met de q van query (=vraagteken) en met een knipoog naar Queensland. In diezelfde periode vond in Hamilton in de Verenigde Staten een onderzoek plaats waarbij teken cavia’s besmetten die vervolgens een met koorts gepaard gaand ziektebeeld ontwikkelden. Beide onderzoeksgroepen kwamen met elkaar in contact toen een van de mensen in Hamilton Q-fever kreeg. De verwekker van deze aandoening kreeg later de naam Coxiella burnetii naar de Amerikaanse onderzoeker Cox en de Australische onderzoeker Burnet.

Symptomen

Verwerpen is het belangrijkste klinische symptoom bij het rund. Baarmoederontsteking bij een enkel dier is mogelijk een ander klinisch verschijnsel. De meeste runderen vertonen overigens geen klinische verschijnselen na infectie. Nageboorten, die positief testen met een specifieke kleuring (IHC), kunnen op het oog normaal zijn. De laatste jaren is de IHC-kleuring van nageboorten enkele malen positief getest bij de GD.

Bij melkveebedrijven, verdeeld over alle Nederlandse regio’s, zijn afweerstoffen en/of de verwekker aangetoond in de tank. Ook bij zoogkoeienbedrijven zijn dieren serologisch positief getest.
Er bestaat geen meldingsplicht voor runderen.

Epidemiologie

De kiem wordt uitgescheiden via de nageboorte, andere vaginale uitscheidingen, melk, mest en sperma. Zeer waarschijnlijk is sperma geen belangrijke transmissieroute.
Big image

Diagnose

De belangrijkste manier om Q-fever bij het rund vast te stellen is door middel van een specifieke kleuring (IHC) van de nageboorte. Iedere nageboorte wordt microscopisch onderzocht en als er daarbij aanwijzingen zijn voor een mogelijke infectie met Coxiella burnetii, wordt deze specifieke kleuring uitgevoerd. Daarom is het belangrijk om bij verwerpers niet alleen de vrucht, maar ook gehele nageboorte of een deel ervan (met enkele cotyledonen) voor onderzoek in te sturen. Een andere mogelijke standaardtest is om afweerstoffen in het bloed aan te tonen (ELISA-test). Het is niet mogelijk om tankmelkmonsters of individuele melkmonsters van runderen bij de GD in te sturen voor onderzoek.

Behandeling en preventie

Vaccinatie is mogelijk. Momenteel wordt een onderzoek uitgevoerd met het vaccineren van runderen. Het behandelen met antibiotica wordt niet geadviseerd. Wel wordt geadviseerd om algemeen hygiënische maatregelen te nemen bij zowel rund als mens. Daarbij o.a. het advies voor mensen om geen rauwe melk te drinken en zwangere vrouwen niet te laten assisteren bij het verlossen van verwerpers.

Q-koorts infofilmpje

Vragen

1. Wat is Q-koorts?



2. Waar dook de Q-koorts voor het eerst op?



3. Naar wie is de verwekker van deze Zoönose vernoemd?



4. Hoe kan je Q-koorts bij een dier vaststellen?



5. Hoe heet een andere mogelijke standaardtest om afweerstoffen in het bloed aan te tonen?