Historyczny rajd rowerowy

szlakiem niemieckich obozów w okresie II wojny światowej

Historia

W okresie drugiej wojny światowej (1939-1945) w Policach (wówczas Pölitz) istniało co najmniej 8 obozów, w których przebywały tysiące robotników przymusowych, więźniów i jeńców wojennych z kilkunastu krajów, a ich najliczniejszą grupę stanowili Polacy. Większość z nich była zatrudniona na potrzeby fabryki benzyny syntetycznej Hydrierwerke Pölitz AG.
Big image

Obozy

SS-Sonderlager Stettin-Politz Aussenkommando Stutthof

Filia obozu koncentracyjnego Stutthof (Sztutowo k. Gdańska). Powstał w czerwcu 1944 r., początkowo ulokowany koło obozu Hägerwelle (tzw. obóz letni), na początku października przeniesiony do Mścięcina (dziś ul. Ofiar Stutthofu). Panowały w nim bardzo ciężkie warunki egzystencjalne, szerzyły się choroby, bicie i znęcanie się było na porządku dziennym. Przeprowadzono wiele egzekucji (poprzez powieszenie). Jednorazowo przebywało w nim 2-3 tys. więźniów różnych narodowości.

Wohnschiff Bremerhaven - obóz zbiorowego zakwaterowania i obóz karny

Obóz znajdował się na dawnym statku handlowym zacumowanym na Odrze na wysokości Polic (dziś nabrzeże „Mijanka”), od marca 1940 r. Kwaterowano w nim głównie Polaków. Pod koniec 1940 r. na najniższym pokładzie utworzono kompanię karną (Strafkompanie). Dochodziło tam do znęcania fizycznego i psychicznego, wykonywano też egzekucje przez powieszenie. Warunki bytowe były ciężkie, a wyżywienie niedostateczne. Łącznie na statku przebywało ok. 1200 osób. Obóz istniał do 1943 r., więźniów przeniesiono wówczas do Pommernlager, Bau I oraz Hägerwelle.

Pommernlager - obóz zbiorowego zakwaterowania

Powstał wiosną 1940 r. na północny zachód od Hydrierwerke (dziś ul. Kuźnicka/Jasienicka). Kwaterowano w nim początkowo Polaków, następnie też Francuzów, Belgów, obywateli ZSRR i Włochów. W 1944 r. liczył 52 baraki, w maju i grudniu został poważnie uszkodzony przez naloty, a wśród robotników były liczne ofiary śmiertelne. Ewakuacja obozu nastąpiła 24.03.1945 r.

Tobruklager - obóz zbiorowego zakwaterowania

Powstał w 1943 r. przy drodze do Jasienicy, na północ od Hydrierwerke. Przebywali w nim robotnicy z państw zachodnich (gł. Francuzi), internowani Włosi, Czesi, Niemcy, a także Polacy i obywatele ZSRR. Liczył aż ok. 60 baraków, w których zamieszkiwało ok. 6-9 tys. osób. Ewakuowany w lutym bądź kwietniu 1945 r.

Arbeitserziehungslager Hägerwelle – obóz pracy wychowawczej (karny)

Powstał prawdopodobnie w 1941 r., ulokowano go na zachód od Hydrierwerke (dziś ul. Rurowa). Trafiali tu na stosunkowo krótki okres (do kilku tygodni) robotnicy przymusowi za przewinienia popełnione w innych miejscach, obóz podlegał Gestapo w Szczecinie. Składał się z części męskiej i żeńskiej. Warunki przypominały obóz koncentracyjny: więźniów bito, odbywały się publiczne egzekucje. Przebywali w nim Polacy, Rosjanie, Francuzi, Belgowie, Litwini, Niemcy i in. Stan liczebny wynosił od 300 do 2000 osób. W lutym 1945 r. został zbombardowany, więźniów zaczęto przenosić do filii Stutthofu. Całkowita likwidacja nastąpiła 26.02.1945 r.

Nordlager – obóz zbiorowego zakwaterowania

Pierwsze informacje o tym obozie posiadamy z jesieni 1939 r. Powstał dla robotników dobrowolnych z Czech i Słowacji; później kwaterowano tu Francuzów, Włochów, Niemców, a także nielicznych Polaków. Według niektórych opracowań, jego początkowa nazwa (do początków 1942) brzmiała Dr. Dürrfeldlager. Mieścił ok. 2800 osób. Data likwidacji nie jest znana, podobnie jak dokładna lokalizacja – prawdopodobnie przy szosie Police – Tanowo, być może w bezpośrednim sąsiedztwie Hydrierwerke

Wullenweverlager – obóz zbiorowego zakwaterowania

Mieścił się przy dzisiejszej ul. Siedleckiej (teren MOK). Początkowo pod ta nazwą funkcjonował obóz Niemieckiej Służby Pracy (RAD). W 1942 r. został przemianowany na obóz dla robotników z państw zachodnich, lokowano w nim także jeńców wojennych. Składał się z ok. 20 baraków.

Bau I – obóz zbiorowego zakwaterowania

Mieścił się budynku Bau I, mieszczącym m.in. biura Hydrierwerke (dziś Gimnazjum nr 1). Istniał przypuszczalnie od 1941 r., przebywali w nim Polacy, w tym przeniesieni ze zlikwidowanego Bremerhaven. Wg szacunków mieścił 1000-1200 osób.

Stowarzyszenie Przyjaciół Ziemi Polickiej SKARB

Oprac. Bartosz Sitarz