Erabilera tenikodun materialak

Mikel Perez

Sarrera

Urteko eta DBH guztiko teknologia gaio azken lanerako, erabilera tenikodun materialen lan bat egitea plateatu zaigu. Hauei buruzko lan bat egin behar dugu, non euren ezaugarri motak azaltzen diren; ezaugarri fisikoak, ezaugarri elektrikoak, ezaugarri optikoak …


Dauden material mota denetatik, egurrak, material plastikoak, material metalikoak, harrizko materialak, material zeramikoak eta ehun materialetatik, bakoitzak lau material mota ditu, eta honen arabera zakondu beharko da bere lana. Nire kasuan lau material hauek (Altzairua, Platinoa, Poliuretanoa eta Beira) ikertu eta informazioa lortu ondoren egindako lana da hau.


Metalak

Material mota hauek euren ezaugarri ezberdinen esker desberdintzen dira. Desberdintzen prozesu honetan euren propietate, fisiko, kimiko, eta ekologikoak hartzen dira kontutan.

Propietate fisiko nabarienak:

Propietate mekanikoak: Mota askotako propietate mekanikoak daude baina aipagerrienak zailtasuna, gogortasuna, erresistatzia mekanikoa, plastikotasuna, elastikotasuna, harikortasuna, eta soldagarritasuna dira. erresistentzia mekanikoak material batek hautsi gabe indar bat jasotzeko duen gaitasuna da, propietate hori erakutsi dezakten indarrak mota askotakoak izan daitezke: trakzio indarrak konpresio indarrak, makurdura indarra, bihurdura indarra, ebakidura indarra…


Propietate elektriko eta magnetikoak: Metal gehienak eroankortasun ona dute elektrizitatearekiko beraz argi indar eroale onak dira. Beste metal batzuk portaera magnetikoa dute, beste material metaliko batzuk erakartzeko ahalmena edo joera.


Propietate termikoak: Beroaren aplikazio kontuekin lotura dute hauek, eroankortasun termikoa, zabalkuntza eta uzkurdura, galdagarritasuna eta soldagarritasuna


Propietate kimikoak:Material metalikoek ezaugarri kimiko oso esanguratzu bat dute, oxigenoarekin kontaktuarekin daudenean oxidatu egiten dira dira, hau da, oxido geruza berezi batek estaltzen du oxigenoarekin kontaktuan dagoen metal zati guztia, horregaitik hauek pinturarekin estaltzen dira edo esmaltearekin, oxidazio puntu hori desagertzeko.


Propietate ekologikoa: Material asko eta asko berziklatu ahal dira, eta metal gehienak berziklagarriak dira baina badaude beste metal mota batzuk honez aparte kaltegarriak direnak gizakiarentzat, hauen erabilera murriztu egin da baina aukerarik hoberena guztiz dasegartzea esan ltzateke. Adibidez merkurioa orain arte termometroetan erabili izan dena, oso toxikoa da eta orain merkurioa jarri beharea beste aleazio batzuk jartzen dituzte funtzi berarekin, merkurioa oso kaltegarria delako.

Big image

Metaletan bi multzo handi nabarmendu ditzakegu, ferrosak, gehien bat burdinez osotuta daudenak eta ez-ferrosoak, besteen kontran burdin kopuru oso gutxi dutenak dira hauek, Altzairua ferrosen taldean sailkatzen da, gehien bat burdinez eta karbonoz osatuta dagoelako.

Metal ferrosoak

Gaur egun metalaren erabilera oso zabala da, metalak parte hartzen du ia leku guztietan. Askotan burdina da protagonista handiena, beharbada arruntena dela eta hau lantzeko modu guztietan aurkitu daikegu. Burdina baditu ere berezitasun batzuk eta gehienetan berezitasun hauek ez dira lagungarri, eta hauen gutxiera lortzeko eta lantzeko aleazioak sortzen dire, non bi metal batzen diren hauen ezaugarriak momentu batetan batuz lagungarri izango direlako.

Aleazioak lortzeko bi elementu kimiko behar dira eta bat beste a baino kantitate edo proportzio handiagoan egon behar da.

Burdinaren aleazioak karbonoarekin batuz lortzen dira, beti burdina kantitate handiagoan delarik. Burdinurtuaren karbono konzentrazioa %1,76 eta %6,67 ren artekoa da, Burdin hutsarena aldiz %0,008 eta %0,03 ren artekoak eta Altzairuarena, guk landuko dugu material baten karbono konzentrazioa %0.03 eta %1,76 ren artekoa da.

Big image

Altzairua

Altzairua burdinak eta karbonoak osatutako aleazioaren izena da. Oro har altzairu aleazioetan karbonoaren pisua %2,1 baino txikiagoa izaten da, eta balio arruntenak %0,2 eta %0,3 inguruan daude.


Altzairua ez de bera naturan aurkitzen elementu modura, artifizialki eginten den prozesu batetik lortzen da non burdina 1.600ºC-tan jartzen da, beste material batzuekin, ikatza eta kareharriarekin behinik behin arrobia lortuz karbonoa eta beste espurutasun batzuk dituen burdinurtuzko minerala. Hau lortzean arrobi honi beste prozesu batzuk egiten zaizkio karbonoaren portzentaia gutxitzeko eta purutasuna lortzeko.

Altzairua sortzean, hau da, burdina eta karbonoa batzean material bat edo aleazio bat sortzeko, burdinaren, gai nagusiaren, gogortasuna asko handitzen da, hau da, honen propietate mekanikoak hobetzen dira. Altzairua edozein lekutan aurkitu daikegu gaur egun, gehien bat kotxeetan eta metal kantitate handia duten objetuetan, baina altzairua oxigeno eta urarekin kontaktuan dagoenean, harin erdoiltzen da, beraz, erbiltasun hau moteltzeko eta zaiezteko prozesu batzutatik pasatzen da altzairua. Baina altzairua beste material batzuekin nahastuz, gogortasuna eta ez-erdoiltasuna lortuz aparte, beste ezaugarri batzuk (Elastikotasuna, izaera magnetikoa, gogortasuna, beroarekiko erresistentzia korrosioarekiko erresistentzia…) ere handitu eta hobetu litzaizkioke honetarako altzairua tratamendu ezberdinetatik pasatzen da, ezaugarri hauen gaitasuna hobetzea lortzeko.

Tenplaketa: Materiala oso bero dagoenean, segituan hozten da, honen gogortasuna handituz. Beste material batzuekin ere egiten da hau.

Suberaketa: Oso bero dagoenean metala poliki poliki metala hozten ixten da.

Normalizazioa: Metala 30-50 gradun celciusetara mantentzen da metala aldaketa bat gertatu arte austenita, Gamma altzairua, horrera estruktura uniforme bat lortuz.


Baina beste material batzuekin ere aleatu ahal da altzairua, honen gaitasunak hobetzeko.

Silizio: Elastikotasuna eta izaera magnetikoa ematen dizkio.

Manganesoa: Gogortasuna eta higigurarekiko erresistentzia ematen dizkio.

Kromoa: Gogortasua eta beroarekiko erresistentzia handitzen dire horri esker, altzairua herdoilgaitza egiteko ezinbestekoa da.

Nikela: Trakzioarekiko erresistentzia hobetzen du, zailtasun hazten de eta korrosioarekiko erresistentzia handiagoa ematen dio metalari.

Wolframioa: Altzairuaren gogortasuna handitzeko eta korrosioarekiko eta beroarekiko erresistentzia areagotzeko balio du.


Adibidez, arma zuriak eta, bereziki, ezpatak egiteko kalitate handiagoko lehengaiak behar dira: ahoak gogorra izan behar du, kolpeak ondo jasateko; baina, era berean, ahoak malgua izan behar du, okertzean ez hausteko. Hau da, kalitate handiko altzairua izan behar da.

Euskal Herrian, armagintza jarduera garrantzitsu hori garatu ahal izan zen.

Altzairuaren kalitatea bi faktoreen ondorioz da ona:

-Fabrikazio metodo aurreratua izategatik.

-Mendi-hegaletatik erauzten den mineral aparta eskura izateagaitik.


Altzairua edozein lekutan aurkitu daikegu gaur egun, bere gogortasunari esker, kotxeek portzentaia handi bat izaten dute honena, adibidez, kotxeen iantak altzairuzkoak izaten dira. Baita erremientetan ere erabili izaten da.

Platinoa

Platinoa kuprea eta nikelarekin batera aurkitzen den material edo harri bitxia da. HEego Afrika da munduko platino portzetarik handiena duen herrialdea, gero Errusia eta ondoren Kanada, baina Hego Afrika eta Errusiaren artean bakarrik munduko platino produkzioaren %90 betetzen dute.

Izugarrizko erresistentzia du erdoiltzearekiko, elektrizitate eroale eta baita katalizatzailea ere da. Material oso biguna da, hau da, errez eraldatu daiteke, eta lurrean dauden material dentsoenetarikoa da 22g x cm3 dentsitatearekin, urrearen 19,3g x cm3 dentsitatea gaindituz. Aldiz, ez da oso material ona beroa eramateko hau da, beraunaren antzera ez du beroa mantentzen baina oxigenoa xurgatzen du eta solidifikatzean berriro bota edo soltatzen du. Ikerketa garrantzitsu batek dio platino xaflak 16 egunez oxigenoarekin 420ºC era utziz materialak kolorea aldatzen zuen eta 32 egunez utziz honen masa %1,9 handitzen zen, oxigenoa surgatuz belarki baten moduan.

Platinoa ez da inoiz uretan disolbatzen, hau da bete substantzia batzuetan disolbatu behar da, adibidez; azido klorhidrikoa, fluorhidrikoa, nitrikoa eta azido sulfuriko puruan ere.


Platinoaren erabilera zabala da, platinoaren eskariaren % 32 katalizatzaileetatik dator , % 31k industriara eramaten da, % 29 bitxi-dendetan eta % 8 inbertsioa. Platinoa lehen aipatutako moduan metal bitxi bat da, eta honen erabilerarik gorena bitxi dendetan 2000 urtean izan zen, non honek demandaren %50 bitxi dendetarako izan zen.


Big image

Platinoak modu asko ditu aplikatzeko, gaur egun gero eta gehiago baina, askotan platinoaren gareztitasunaren erruz beste aleazio batzuk sortzen saiatzen dira, ezaugarri berdinak dituena.


Analisis kimikoan platinoak paper oso garrantzitsua jokatu izan du, honekin arragoak, orriak, hariak, kapsulak, koilarak egiten direlako. Industria kimikoan ere laguntzazkoa izan da azido sulfurikoaren fabrikazioan hau egiteko erabiltzen diren material asko platinoaz osatuta daudelako, baita azido fluorhidrikoa egiteko ere. Urre eta urrezuria banantzeko ere erabiltzen da. Errusian orain urte batzuk diru moduan ere erabili izan zen eta beste erabilera bat, materialak oxigenoarengandik babesteko eta hauei distira berezi bat emoteko erabiltzen da.



Platinoa normalean bera bakarrik lantzen da, hau da, ez da beste material batzuekin aleatzen, ez delako asko erabiltzen bere presio garestiaren erruz. Baina batzuetan urrearekin paladioeta iridioarekin batzen da. Urrerarekin batzean fragilagoa bihurtzen da, paladioarekin gogorrago eta iridioarekin bien arteko nahasketa bat. Merkurioarekin kontaktuan jartzean urrearen bezala kasu berezi bat gertatzen da, merkurioak eta platinoak erreakzio kimiko bat sortzen dute eta platinoari estaldura berdezka bat jartzen jako, ezin dena kendu, beraz kontu handia izan behar da eraztunekin merkurioarekin kontaktuan jarri eskero, bitxikeria alperrik galdu egiten delako.


Poliuretanoa

Poliuretanoa polimero bat da, hau da, molekula organikoen multzo batez konposatua dago. Petroleoaren deribatu bat da. Material hau bi multzotan desberdintzen da, poliuretano termoegonkorrak, tenperaturarekiko egonkorra dela, ez dela aldatzen eta poliuretano termoplastikoak.

Poliuretano termoegonkorrak

Normalenak edo gehien ikusten direnak, espumak izanten dira, eraikuntzan erabiltzen direnak, horixka koloreko espuma bat da. Honek bero ondo isolatzen du eta oxigenoarekin kontaktuan sartzean bere tamaina handitzean zulo edo hutsune denak betetzen ditu, honi esker askoerabiltzen da erikuntzan. Baina badu beste erabilera bat ere, internet bidez zerbait erostean edo eskatzean, segun eta zein gai erosten den ere, hau esponja moduko batez inguraturik etortzen da, bidaian zehar apurtu ez dadin. Esponga hori ere poliuretano termoestablea da.

Big image

Poliuretano termoplastikoak

Hauek erabilera luzeagoa dute, errendimendu handiko itsasgarri zigilaztatzaileak, zapata zolak, pinturak, zuntz, zigilatzaileak, juntura, kondoiak, automobilen osagaiak, eraikuntzan eta hainbat gehiago.Plastiko hau, hiru materialen, Polioleak, Diisocianatoak eta Diolen arteko erreakzio kimiko batetik dator.Polimero mota hau ez de beste antzera porosoa, hau da, honen egitura konpaktua da, elastomeroa da.


Poliuretano termoplastikoa bereizgarri duen elastomeroa da:

- Higaduraren aurka eta urraduraren aurkako erresistentzia altua.

- Trakzioaren aurkako erresistentzia altua eta urra dezan.

- Moteltzearen ahalmen oso ona.

- Tenperatura baxuetarako malgutasun oso ona.

- Koipeen, olioen, oxigenoaren eta ozonoaren aurkako erresistentzia altua.

- Saiatua da.

- Errekuperazio elastiko bikaina.

- Argitarako sendotasuna (alifatikoak).

Ezaugarri hauek kontuan izanik plastiko ingerieroa dela esaten da eta horregaitik ematen zaizkio erabilera bereziak.

Bere aplikazioen artean aurkitzen dira:

- Autoaren segurtasun sistemetarako eta beste kable berezi batzuetarako, robotetarako kable estaltzea.

- Mahukak, tutuak eta, makinetarako eta aparatuetarako, profil malguak.

- Ehun-zuntz elastikoa, arropako enplegatuak (kiroletako eta bainuko) eta aplikazio industrialak.

- Orriak eta, arropa-iragazgaizteetarako eta lastairetarako, blindatutako beira ijezketarako filmak gradu -batzuetako uretako lurrunetako iragazkortasuna emanda.

- Oinetako zolak, oinetako, eta takoietarako.

- Makineriarako gurpilak, batzordeak, baheak, moteltze-topeak eta erreminta-kirtenak.

- Trenbiderako oineko plakak.

- Nekazaritzarako, abeltzaintzarako eta arrantzarako artikuluak. Animalia-markatzerako Crotales.

- Telefono mugikor-zorroak.

Espuma de Poliuretano Parsecs - Modo de uso

Beira

Beira material gotor amorfo, hauskor eta zeharrargia da, 1250 °C-tan ematen den silize hondar , sodio karbonato eta kaltzio karbonatoaren fusiotik lortzen dena. Bere ezaugarri askogatik, beira gorputz sendotzat har daiteke, baina egoera likidoaren berezko beste ezaugarri ere dauzka.Bero eta urtua dagoen bitartean lantzeko duen erraztasunak erabilpen ugari eman dizkio. Kaleko hizkeran beira izendatzeko "kristal" hitzaren erabilera oso hedatua badago ere, zientzian esanahi desberdina dute: beirak barne egitura amorfoa du eta kristalak egitura kristalinoa.

Sintesian, beiraren lantzean erabilitako lehengaiak hurrengoak dira:

1. hondarra % 35

2. soda % 12

3. kareharrizkoa % 15

4. kaskoa % 45

Neurri arduratsuaren eta prestaketaren ondoren, lehengaiak nahasten dira eta hasierako fusioa beiraketarako beharrezko bero guztia haiei eman baino lehen jasaten dute.Iraganean, fusioa egiten zen zurarekin elikatutako labeetan edo ikatzean berotzen ziren buztin ontzietan (lokatzean). Oraindik gaur erabiltzen dira buztin erregogorreko ontziak, 0,5 eta 1,5 beira-tona bitartean daukateneko, hura eskuz lantzeko beirako kantitate nahiko txikiak behar direnean. Gaurko industria modernoan ontzi handietan urtzen da etekin handiago lortuz.Pertz hauek 1.000 beira-tona baino gehiago eduki ditzakete eta gasarekin, fuel-olioarekin edo elektrizitatearekin berotzen dira. Lehengaiak era jarraituan sartzen dira pertzaren muturrean kokatutako irekiduragatik eta beira erretako, afinatu eta epela, irteten da beste muturretik. Arragoa handi batzuetan edo atxikipen-kameretan, erretako beira eramaten da lan daitekeen eta, ondoren, beirazko masa transferitzen den tenperaturara moldekatze-makinetara. lehengaiak kargatzen dira tolba baten bidez azpil labean (ekoizpen jarraituko). Labea berotzen da gas-erregailuekin edo petrolioarekin. Garrak tenperatura nahikora heldu behar du, eta hartarako errekuntza-airea berotzen da adreilu erregogorrez erregailuetara iritsi baino lehen eraikitako recuperadores batzuetan.Nahastea (fusio-zona) batzuei 1.500 °C-etara bat egiten du eta hozte-zonarantz aurrera egiten du, suberaketa gertatzen den tokian. Labearen beste muturrean heltzen da 1.200 eta 800 °C bitarteko tenperatura batera. Ijezketak (eskeman bezala) edo beste metodo batek forma ematen dio horrela lortutako beirari.


Big image

Beiraren erabilera nagusienak hauek dira.

Beira industriala. Beira industrial bezala ulertzen da. Elikagaietarako ontziratzen den bezala erabiltzen den beira (produktu kimikoen biltegiratzea, biologikoak, beira laua: leihoak, blindatutako kristalak, zuntz optikoa, bonbillak, etab.).


Etxe-beira. Etxe-beira bezala ulertzen da elikagaiak (kontserba, ardo, jogurt, etab.) biltegiratzeko lana ematen diona; nahiz eta era orokorragoan herritarrak amaiera honetara (igluetara) zuzendutako edukiontzietan uzten duen beira izan.


- Berdea (% 60). Masiboki ardo-botiletan, ardandegian, likoreetan eta garagardoan erabilita, nahiz eta azken honetako kantitate txikiagoan.

- ­El zuria (% 25). Edari gasdunetan, zukuetan eta elikaduran oro har erabilita.

- Estraargia (O 1%). Esencialmerite-a ur mineraletako enplegatua, potoak eta decoracion-botilak.

- Opakua (% 5). Garagardoan eta laborategi-botila batzuetan emanda.


Bibliografia

- Wikipedia.

- Rincon del vago.

- Poliuretanos.

- Apunteak.

- Yagoo.

Hau izan da dena, espero dut zuen gustuko izatea nire lana. Eskerrikasko ikusteagaitik.