Diabetes mellitus

Gemaakt door Hilda Vries

Wat is het?

Diabetes is een chronische stofwisselingsziekte. Als je diabetes hebt maakt je alvleesklier niet voldoende of helemaal geen insuline aan. In je alvleesklier bevinden zich de zogenaamde 'eilandjes van Langerhans'. Deze zijn verantwoordelijk voor de insulineproductie. De rest van je alvleesklier wordt gebruikt om spijsverteringssappen te maken. Insuline is een hormoon dat ervoor zorgt dat glucose in je cellen kan worden opgenomen. Het kan ook zijn dat de insuline niet goed werkt omdat je lichaam er ongevoelig voor is geworden. Er zijn twee types: type 1 en type 2.

Type 1

Bij diabetes type 1 vernietigt het lichaam om onduidelijke reden ‘de eilandjes van Langerhans’ (groepjes cellen die insuline aanmaken) in de alvleesklier. Er wordt dan helemaal geen insuline meer geproduceerd. Dit gebeurt vaak op jonge leeftijd. Je wordt in korte tijd erg ziek en je moet de rest van je leven zelf insuline inspuiten. Bij diabetes type 1 ontstaan de klachten doorgaans binnen enkele weken tot maanden. De eerste verschijnselen zijn:
  • Veel plassen (ook 's nachts)
  • Extreme dorst
  • Droge mond
  • Verstopping
  • Vermagering
  • Vermoeidheid
  • De kans op infecties neemt toe
  • Wazig zien
  • Huiduitslag
  • Slecht genezende wondjes en schrammen
  • Jeuk of prikkelingen
  • Witte vloed bij vrouwen

Type 2

Diabetes type 2 komt vaker voor; vooral op hogere leeftijd, maar tegenwoordig ook steeds vaker bij jongere mensen. De alvleesklier werkt nog wel, maar niet goed genoeg. Of hij werkt goed, maar de lichaamscellen reageren slecht op insuline. Vooral bij overgewicht zijn de cellen vaker minder gevoelig voor insuline. Oorzaken van dit type diabetes zijn erfelijke aanleg , overgewicht en een ongezonde levensstijl met ongezonde voeding. De aandoening wordt vaak bij toeval ontdekt. Dit is gevaarlijk omdat diabetes op de lange duur tot ernstige complicaties kan leiden. De klachten bij diabetes type 2 zijn sluipender dan bij type 1: je kunt diabetes krijgen zonder dat je het in de gaten hebt. Soms heb je wel klachten als een droge mond, wazig zien, dorst en veel moeten plassen.

Hoe ontdek je het?

Diabetes type 2 is moeilijk te herkennen. Iemand kan wel zeven tot tien jaar diabetes hebben zonder het te weten. Ziek worden gaat heel geleidelijk. Diabetes type 1 is makkelijker te herkennen.


Type 1 is te herkennen aan:

  • vaak dorst hebben en veel moeten plassen
  • afvallen zonder dat daar een reden voor is
  • ziek en beroerd voelen
  • een constant hongerig gevoel
  • wazig zien


Type 2 is te herkennen aan:

  • vaak dorst hebben en veel moeten plassen
  • erg moe zijn
  • last van de ogen, rode en branderige ogen, wazig zien, dubbel zien
  • slecht genezende wondjes
  • moeite met ademhalen
  • pijn in de benen bij het lopen
  • infecties die vaak op dezelfde plek terugkomen. Let ook op irritaties in de genitale zone.


(Herken je een of meerdere klachten, neem dan contact op met de arts.)

Behandeling

Behandeling van diabetes mellitus type 1

Als je diabetes type 1 hebt moet je je hele leven insuline spuiten. Insuline spuiten kan met een insulinepen met een heel klein naaldje. Door middel van de pen kun je de dosis insuline heel makkelijk afmeten. Naast de pen bestaat ook een insulinepomp. Deze geeft via de buik constant een beetje insuline af.

Er zijn verschillende soorten insuline die gebruikt worden voor de behandeling. Er bestaat namelijk snel werkende insuline en langzaam werkende insuline. Snel werkende insuline gebruik je vlak voor een maaltijd, zodat de bloedsuikerpiek na de maaltijd wordt opgevangen. Langzaam werkende insuline wordt één tot twee keer per dag gebruikt om gespreid over de dag wat bloedsuiker op te nemen in het lichaam.


Behandeling van diabetes mellitus type 2

Diabetes type 2 kan behandeld worden met medicijnen. Er zijn tabletten die je lichaam weer gevoeliger maken voor insuline. Er zijn ook tabletten die de aanmaak van insuline in de alvleesklier bevorderen. Ook afvallen, een dieet, op het gebruik van alcohol letten en meer bewegen behoren tot de behandeling. Als tabletten niet meer werken kan het zijn dat je ook bij diabetes type 2 insuline moet spuiten.

Voeding

Ze moeten diëten. Daarnaast is sporten ook belangrijk om gezond te blijven.

Gezonde voeding is dus voor iedereen met diabetes van belang. Gezond en tegelijkertijd lekker eten betekent voor iedereen iets anders. Algemene tips zijn:

  • Kies voor volkorenproducten
  • Kies voor magere melkproducten
  • Kies voor mager vlees en eet meer vis
  • Eet veel groenten
  • Eet genoeg fruit
  • Gebruik suiker met mate
  • Let op met vruchtensappen, want daarin zit veel suiker

Hypo

Als je een ‘hypo’ (hypoglykemie) hebt, heb je te weinig glucose in je bloed. Wanneer teveel insuline is ingespoten kan hypoglykemie ontstaan. Dit kan ook bij het overslaan van een maaltijd, of bij een grotere lichamelijk inspanning dan normaal. Ook een koortsende ziekte kan een hypo veroorzaken. Verschijnselen hiervan zijn hartkloppingen, zweten, beven, hoofdpijn en honger. Door druivensuiker (glucose) te eten of gewone limonade te drinken gaat de hypo snel weer over.

Hyper

Een ‘hyper’ is een te hoog suikergehalte in het bloed. Wanneer je diabetes niet, of niet goed wordt behandeld kan dat resulteren in hyperglykemie. Het kan het gevolg zijn van te weinig insuline spuiten, of te veel suiker eten. Verschijnselen van een hyper zijn dorst, veel plassen, een droge mond, vermoeidheid, zwaar ademen en een naar aceton ruikende adem. Je kunt een hyper zelf behandelen door extra insuline of bloedsuikerverlagende tabletten te nemen. Als je vaak een hyper krijgt, moet je contact opnemen met je huisarts.

Complicaties op lange termijn

Ook op lange termijn (maanden, jaren) kunnen er problemen ontstaan door diabetes. Een hoge glucosespiegel versterkt namelijk het afbraakproces van de wand van de slagaderen met als gevolg een reeks processen die aderverkalking ten gevolg hebben.

- Blindheid
- Hart en vaatziektes
- Herseninfarcten
- Nier schade
- Voetproblemen

Bloedglucose bepalen

Handen wassen voordat je bloedsuiker meet

Was voor het bloedsuiker prikken eerst je handen met water en zeep, en spoel goed af. Want als je bijvoorbeeld eerst fruit hebt gesneden of gepeld, kan er nog suiker aan de huid zitten. De bloedsuikermeter geeft dan een veel te hoge uitslag. Zelfs afvegen met een alcoholdoekje is niet genoeg. Suiker gaat alleen weg door je handen te wassen.


Bloedsuiker prikken in de zijkant van de vingertop

Sommige mensen prikken ook wel in hun arm in plaats van de vingers, maar dat is minder betrouwbaar. Het is wel handig om een beetje aan de zijkant van de vingertoppen te prikken. Vingertopjes zijn extra gevoelig. Na verloop van tijd kan de huid daar dikker worden en dat kan lastig zijn.